To miejsce ma szansę stać się sercem miasta ...

Na oczach szczecinian w centrum miasta rośnie najwyższy budynek Szczecina – Bazylika Katedralna im. św. Jakuba. Katedra sięgała już niegdyś chmur, witając odwiedzających miasto swą monumentalną sylwetką. Zniszczenia wojenne niestety świątyni nie oszczędziły. Dziś trwa III etap rewitalizacji świątyni. O historii odbudowy bazyliki, trudnościach w jej remoncie oraz planach na uczynienie z niej tętniącego życiem centrum miasta z księdzem kanonikiem Janem Kazieczko – proboszczem Bazyliki katedralnej rozmawia Justyna Siwek-Matura.

1. W chwili obecnej trwają prace na jednej z największych atrakcji turystycznych Szczecina, jaką może stać się Katedra szczecińska. Obok katedry stanęły kanonie, powstała apteka, odbudowane zostaną organy. Nikt wcześniej nie odważył się porwać na tak wielkie przedsięwzięcie. W jaki sposób księdzu udało się tego dokonać?

W latach powojennych katedrę próbowano odnowić za pomocą pieniędzy ze sprzedaży cegiełek i dotacji konserwatora zabytków. Jednak dotacja ta wynosiła jedynie 23% wartości całej inwestycji. Z kolei władze komunistyczne nie pozwalały rozprowadzać cegiełek, czego efektem były trudności w dokonaniu jakichkolwiek remontów. W przyszłym roku minie 50 lat od tego momentu, kiedy zabroniono rozprowadzania historycznych już cegiełek. Posiadam je u siebie w archiwum. Dokonana wcześniej odbudowa katedry miała na celu uratowanie podstawowej substancji świątyni.

W chwili kiedy objąłem funkcję proboszcza katedry, rozpocząłem starania o pozyskanie środków unijnych, ponieważ słyszałem, że katedra w Lublinie, we Wrocławiu oraz inne tego rodzaju obiekty otrzymały takie fundusze. Pomyślałem, że Szczecin nie może być gorszy. Rosnące zainteresowanie turystów tym pięknym zabytkiem stało się motorem do przyspieszenia realizacji projektu jego rewaloryzacji.

Pierwszy wniosek o dotację został odrzucony, bo nie był kompletny, natomiast drugi został już bardzo wysoko oceniony przez komisję - na 100 możliwych punktów dostaliśmy 94 i decyzją Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego otrzymaliśmy dofinansowanie w wysokości 75% wartości projektu tj 7,9 mln zł. Pozostała kwota - 2,8 mln zł stanowi wymagany warunkami dofinansowania udział własny Parafii.

Realizacja projektu pn.: "Rewaloryzacja i modernizacja kościoła katedralnego p.w. św. Jakuba Apostoła w Szczecinie" rozpoczęła się we wrześniu 2006r natomiast zakładany termin zakończenia projektu przypada na luty 2008r. Program prac uzgodniony z konserwatorem zabytków obejmuje: naprawę i konserwację otworów okiennych, renowację i konserwację ścian zewnętrznych i wystroju architektonicznego elewacji wieży, remont wnętrza świątyni polegający na wykonaniu ogrzewania podłogowego i nowej posadzki, prace modernizacyjne polegające na adaptacji wieży kościoła do funkcji wystawienniczych i widokowo-turystycznych wraz z odtworzeniem hełmu wieży oraz wykonanie 65-głosowych organów kościelnych.

Powiem jednak szczerze, że jest to dotacja dla bogaczy, gdyż kwota wkładu własnego wzrasta proporcjonalnie do kwoty dotacji. Koszt całego projektu na chwilę obecną wynosi ok. 14 mln zł. natomiast nakłady niezbędne na realizację zaplanowanego zakresu robót będące wkładem własnym parafii wynoszą 3,5 mln. zł. Dla zapewnienia płynności finansowej w realizowaniu projektu Parafia zmuszona była zaciągnąć kredyt bankowy. Od tego kredytu płacimy dziś duże odsetki. Kwota kredytu to 2,5 mln zł, z których 2 mln przeznaczono na remont katedry a 500 tys. na budowę domu parafialnego.

Dużą pomoc otrzymaliśmy od Urzędu Miejskiego w Szczecinie, z ramienia którego współpracuje z nami Pani Małgorzata Jankowska Miejski Konserwator Zabytków, starając się służyć pomocą także w miarę możliwości finansową. W ciągu realizacji przedsięwzięcia Parafia uzyskała z budżetu miasta dotację na pokrycie części wkładu własnego w wys. 1 160 000,00 zł.

2. Początkowo koszt budowy wieży szacowany był na 10 mln zł, w chwili obecnej wynosi on 14 mln. Skąd zamierza ksiądz pozyskać dodatkowe środki finansowe?

Liczę na większą ofiarność ludzi dobrej woli, którym dobro i piękno naszej świątyni jest bliskie sercu. Już się zdarzają takie jaskółki, pojedyncze większe kwoty. Jednak pieniądze są nam potrzebne na bieżąco, bo same odsetki wynoszą ponad 20 tys. zł miesięcznie. Parafia nie jest sama w stanie tego udźwignąć. Dlatego chciałbym się zwrócić z prośbą o pomoc finansową zarówno do mieszkańców Szczecina, jak i Polaków mieszkających za granicą, do firm i do wszystkich tych, którzy chcieliby i mogli wspomóc odbudowę katedry.

Tak bogaty program robót w katedrze i jej otoczeniu spowodował obecne trudności finansowe. Jednak, kiedy remonty zostaną zakończone, katedra wraz z organami i wieżą widokową oraz przylegającymi do domu parafialnego kamienicami będzie służyła wszystkim mieszkańcom miasta i turystom.

Po nabożeństwach i koncertach w katedrze będzie można usiąść i napić się kawy w kompleksie parafialnym. Jest on w stanie pomieścić ok.150 osób. Planujemy, że będą się tu odbywały spotkania, konferencje czy koncerty muzyczne. Chcemy, żeby to centrum żyło. Mam nadzieję, że to się uda i w przyszłym roku będzie już w pełni funkcjonowało.

W chwili obecnej brakuje nam 2,5 mln złotych na dokończenie inwestycji. Dodatkowe koszty wynikły w związku z koniecznością wzmocnienia fundamentów wieży. W trakcie wykonywania ogrzewania podłogowego w katedrze okazało się, że dno odkrytej krypty leży o 1,5m poniżej posadowienia fundamentów wieży. Sytuacja ta spowodowała konieczność zaprojektowania i wykonania żelbetowych konstrukcji wzmacniających fundamenty całej wieży oraz nowej konstrukcji szybu windowego. Poniekąd to odkrycie uratowało wieżę. Fundamenty zostały zabezpieczone, podstemplowane żelbetonem - potężne ilości betonu i stali znalazły się pod wieżą i na samej wieży. Tego nie widać, ale dodatkowo zostało wylanych kilka stropów i powstał jeszcze jeden szyb windowy. W samej wieży znajdują się potężne pomieszczenia, kiedyś znajdowała się tam biblioteka. Chcielibyśmy to pomieszczenie na nowo ożywić i stworzyć tam czytelnię i kawiarnię.

3. Od wielu lat toczy się dyskusja nt. poszukiwania serca miasta, a w tradycji europejskiej to katedra stanowiła centrum duchowe, ale i też kulturowe miasta. Czy praca Księdza sprowadza się do tego, żeby Szczecin pozyskał takie centrum?

Uważam, że to ku temu zmierza. Kilka lat temu przeprowadzono sondaż wśród mieszkańców miasta, w którym pytano się, jakie ich zdaniem jest najpiękniejsze miejsce w mieście. Okazało się, że na pierwszym miejscu wymieniano katedrę, a jeszcze wtedy żadne remonty tutaj się nie odbywały. Zgodnie ze współczesnymi potrzebami społecznymi po modernizacji tak ważny zabytek, obok podstawowej funkcji religijnej, będzie pełnił funkcje kulturotwórcze i edukacyjne, a także będzie stanowił atrakcję o dużym znaczeniu dla turystyki. Będzie tu najwyższy punkt widokowy w mieście, skąd widać cały Szczecin. Najwyższa część wieży będzie przeszklona. Poza tym po zamontowaniu nowych organów planujemy organizować cykliczne koncerty.

Powstało Stowarzyszenie „Katedra”, które będzie się zajmowało nie tylko odbudową katedry, ale także jej wykorzystaniem pod względem turystycznym i kulturalnym. Członkowie tego stowarzyszenia pracują nad harmonogramem przedsięwzięć kulturalnych. Harmonogram ten nie jest jeszcze dopięty, ale planujemy współpracę katedry z Operą na zamku, Dyrektorem Zamku Książąt Pomorskich i Filharmonią Szczecińską oraz muzykami szczecińskimi. Planuje się także koordynowanie współpracy z władzami Szczecina odnośnie promocji miasta i rozwoju turystyki z wykorzystaniem rewitalizacji wieży katedralnej i restytucji organów.

4. Ksiądz w swojej posłudze kapłańskiej zbudował już Sanktuarium Maryjne w Siekierkach, parafię w Policach, a teraz odbudowuje katedrę. Jak ksiądz się czuje w tak odpowiedzialnej roli?

Mam taką naturę. Nie widzę w tym nic nadzwyczajnego. Tak mnie ukierunkował Pan Bóg. Rzeczywiście, od początku swojej posługi remontowałem kościoły. Zaczynałem od małych jak parafia w Kaliszu Pomorskim. Były to remonty związane z przystosowaniem ołtarzy do nowej liturgii, rekonstrukcja wnętrz w kościele w Raduniu, obudowa kościoła w Bardyniu, Smoleniu koło Choszczna, odbudowa ruin kościoła w Starym Kostrzynku, odbudowa kościołów w Starych Łysogórkach, Rudnicy, a w Siekierkach – budowa Sanktuarium Maryjnego. Na pewno największą satysfakcję mam z parafii w Policach, ponieważ tam 30 tys. ludzi nie miało kościoła i udało nam się wspólnie go zbudować. Poza tym spotkałem się tam z dużą życzliwością i pomocą ludzi.

Bardzo chciałbym, aby pomyślnie ukończyć także odbudowę katedry i aby rzeczywiście razem z tym kompleksem budynków stała się ona sercem miasta, gdzie ludzie będą przychodzili na koncerty, zwiedzać i odpoczywać. Chciałbym, aby podczas koncertu inauguracyjnego, który planowany jest na 2 kwietnia 2008 r. w rocznicę śmierci Papieża Jana Pawła II, zagrano utwory kompozytorów szczecińskich – Marka Jasińskiego i Zbigniewa Kozuba. W koncercie wezmą też udział chóry Filharmonii Szczecińskiej.

5. W Policach oprócz dokończenia budowy kościoła założył ksiądz kawiarenkę parafialną, siłownię, organizował kuligi dla dzieci. Co trzeba robić, aby zbudować więź społeczną? Jaka jest na to recepta?

Nie wiem czy mi się to udaje, ale staram się być autentyczny. Ludzie wyczują, czy jest się księdzem z zawodu, czy z powołania. Wiadomo, że na pierwszym miejscu są sprawy duchowe i tego nie wolno zaniedbać. Dlatego w kościele tworzone są różne grupy: komuś odpowiada Odnowa w Duchu Świętym, innym Neokatechumenat. Z kolei ja zacząłem tworzyć nie tylko stricte religijne wspólnoty. Widziałem taką potrzebę, bo ludzie przychodzili do mnie ze swoimi problemami i oczekiwaniami. Powstała tam także Oaza Franciszkańska i gazetka parafialna „Świadomi Chrystusa”. Dlatego myślę, że receptą na dobrą współpracę , jest przede wszystkim otwartość na ludzi, trzeba być autentycznym, nie szukać siebie i zdać się na Pana Boga.

Rozmawiała Justyna Siwek – Matura